+++
Τῇ 19ῃ τοῦ μηνὸς Μαρτίου μνήμη τοῦ Ἁγίου Μάρτυρος ΠΑΓΧΑΡΙΟΥ ξίφει τελειωθέντος
ΠΑΓΧΑΡΙΟΣ ὁ Ἅγιος τοῦ Χριστοῦ Μάρτυς κατήγετο ἐκ τῆς χώρας τῶν Οὐσάνων, ἐκ πόλεως Βιλλαπάτης, υἱὸς ὑπάρχων γονέων Χριστιανῶν. Ἦτο δὲ ἀνὴρ ὑψηλὸς καὶ ὡραῖος, ζῶν κατὰ τοὺς χρόνους τῶν δυσσεβῶν καὶ ἀντιχρίστων βασιλέων Διοκλητιανοῦ καὶ Μαξιμιανοῦ, οἵτινες ἀπὸ κοινοῦ ἐβασίλευον ἀπὸ τοῦ διακοσιοστοῦ ὀγδοηκοστοῦ ἕκτου ἔτους, μέχρι τοῦ τριακοσιοστοῦ πέμπτου (286-305), ἤτοι εἰς διάστημα δεκαεννέα ὁλοκλήρων ἐτῶν, καθ’ ὅλον δὲ τὸ διάστημα τοῦτο ἡ πλάνη τῶν εἰδώλων ἦτο διεσπαρμένη εἰς ὅλην τὴν οἰκουμένην καὶ πᾶς Χριστιανός, ὁμολογῶν τὸν Χριστόν, ὄχι μόνον ἐστερεῖτο τῆς περιουσίας καὶ τῶν κτημάτων του, ἀλλ’ ἔχανε πρὸς τούτοις καὶ τὴν ἰδίαν ζωήν του, ἀφ’ οὗ πρότερον ἐδοκίμαζε πολλὰς καὶ διαφόρους βασάνους.
Κατ’ ἐκεῖνον λοιπὸν τὸν καιρὸν καὶ ὁ θαυμάσιος οὗτος Παγχάριος ἐπορεύθη εἰς τὴν Ρώμην καὶ ἐγένετο φίλος μὲ τὸν Διοκλητιανόν, ὅστις καὶ τὸν κατέστησε πρῶτον τῶν ἀρχόντων τῆς Συγκλήτου καὶ καθ’ ὑπερβολὴν ἠγάπα αὐτόν. Ἐκ τῆς ὑπερβολικῆς ὅμως ταύτης ἀγάπης, τὴν ὁποίαν ἔτρεφον πρὸς ἀλλήλους, ἠρνήθη, φεῦ! ὁ Παγχάριος τὴν εἰς Χριστὸν Πίστιν καὶ ἔγινεν ὁμόφρων πρὸς τὸν βασιλέα, ὁ δὲ βασιλεὺς διώρισε νὰ λαμβάνῃ, ὁ Παγχάριος ἐτησίως διάφορα σιτηρέσια παρὰ τῆς βασιλείας, ἄλλα μὲν μὲ ἔγγραφον διατύπωσιν, ἄλλα δὲ καὶ μὲ βασιλικὴν προσταγήν, ἵνα διὰ τούτων ἔχῃ πᾶσαν ἀπόλαυσιν καὶ ἀνάπαυσιν.
Ταύτην τὴν πικρὰν εἴδησιν μαθοῦσα ἡ μακαρία μήτηρ ὡς καὶ ἡ ἀδελφὴ τοῦ Παγχαρίου ἔγραψαν εἰς αὐτὸν ἐπιστολὴν καὶ συνεβούλευον αὐτόν, πρῶτον μὲν νὰ ἀποκτήσῃ τὸν φόβον τοῦ Θεοῦ, καὶ δεύτερον νὰ ἐνθυμηθῇ τὴν φοβερὰν Κρίσιν Αὐτοῦ. Καὶ ὅτι, ὅστις ἐγνώρισε τὸν Χριστὸν καὶ παρρησίᾳ τὸν ὡμολόγησεν ἔμπροσθεν βασιλέων καὶ ἀρχόντων, αὐτὸς μέλλει ἀντιστοίχως νὰ ὁμολογηθῇ παρὰ τοῦ Δεσπότου Χριστοῦ καὶ νὰ λάβῃ τὴν ἐπαγγελίαν καὶ ἀπόλαυσιν τῶν αἰωνίων ἀγαθῶν, καθὼς αὐτὸς ταῦτα λίαν καλῶς γνωρίζει. Ἀντιθέτως πάλιν, ὅσοι ἠθέτησαν καὶ ἠρνήθησαν τὴν Θεότητα τοῦ Χριστοῦ, αὐτοὶ πολλὴν καταδίκην μέλλουσι νὰ λάβωσιν ἐν τῇ φοβερᾷ ἐκείνῃ ἡμέρᾳ τῆς Κρίσεως, καθὼς καλῶς καὶ αὐτὸ γνωρίζει. Διότι λέγει ὁ Κύριος· «Πᾶς οὖν ὅστις ὁμολογήσει ἐν ἐμοὶ ἔμπροσθεν τῶν ἀνθρώπων, ὁμολογήσω κἀγὼ ἐν αὐτῷ ἔμπροσθεν τοῦ Πατρός μου τοῦ ἐν οὐρανοῖς· ὅστις δ’ ἂν ἀρνήσηταί με ἔμπροσθεν τῶν ἀνθρώπων, ἀρνήσομαι αὐτὸν κἀγὼ ἔμπροσθεν τοῦ Πατρός μου τοῦ ἐν οὐρανοῖς» (Ματθ. ι΄ 33). Καὶ πάλιν· «Τί γὰρ ὠφελήσῃ ἄνθρωπον, ἐὰν κερδήσῃ τὸν κόσμον ὅλον καὶ ζημιωθῇ τὴν ψυχὴν αὐτοῦ; Ἢ τί δώσῃ ἄνθρωπος ἀντάλλαγμα τῆς ψυχῆς αὐτοῦ;» (Μάρκ. η΄ 36-37).
Ταύτην τὴν ἐπιστολὴν λαβὼν ὁ Παγχάριος καὶ ἀναγνώσας, ἦλθεν εἰς συναίσθησιν τοῦ κακοῦ, τὸ ὁποῖον ἔπαθε καὶ ἤρχισε νὰ θρηνῇ καὶ νὰ ὀδύρεται, ριπτόμενος δὲ κατὰ γῆς ἐβόα ἐξ ὅλης ψυχῆς καὶ καρδίας· «Ἐλέησόν με, Κύριε Παντοκράτορ, ἐλέησόν με καὶ μὴ καταισχύνῃς τὸν δοῦλόν σου ἐνώπιον τῶν Ἀγγέλων καὶ τῶν ἀνθρώπων, ἀλλ’ εὐσπλαγχνίσθητί με διὰ τὸ ἔλεός σου». Βλέποντες δὲ αὐλικοί τινες αὐτὸν τόσον πικρῶς κλαίοντα, ἐφανέρωσαν τοῦτο εἰς τὸν βασιλέα. Ὅθεν παραστάντος εἰς αὐτὸν τοῦ Παγχαρίου, λέγει πρὸς αὐτὸν ὁ βασιλεύς· «Λέγε μοι, προσφιλέστατε Παγχάριε, μήπως εἶσαι Ναζωραῖος;». Ὁ Ἅγιος ἀπεκρίθη· «Ναί, Ναζωραῖος εἶμαι, βασιλεῦ, καὶ Χριστιανός». Ὁ βασιλεὺς τότε λέγει πρὸς αὐτόν· «Ἀρνήθητι, Παγχάριε, τὸ ὄνομα αὐτὸ διὰ τὴν ἀγάπην μου, διότι γνώριζε, ὅτι δὲν θέλω ἀποφασίσει νὰ λάβῃς σύντομον καὶ ταχὺν θάνατον, ἀλλὰ θὰ σὲ ἀναλώσω πρότερον μὲ πολλὰς καὶ διαφόρους βασάνους». Ὁ δὲ Ἅγιος ἀπεκρίθη· «Ἐγὼ μέν, ὦ βασιλεῦ, καὶ διὰ μόνον τὸν λόγον, ὅτι ἔγινα ὁμόφρων σου, φοβοῦμαι καὶ φρίττω, μὴ πέσῃ πῦρ οὐρανόθεν καὶ μὲ κατακαύσῃ· εἰς τὸ ἑξῆς δέ, μὴ γένοιτο, νὰ ἀρνηθῶ τὸν Κύριόν μου Ἰησοῦν Χριστόν, εἴτε σήμερον, εἴτε μετὰ πολυετίαν, ἔστω καὶ ἂν διὰ πολλῶν τιμωριῶν ἀναλώσῃς, ὡς λέγεις, τὸ σῶμά μου».
Τότε προστάσσει ὁ τύραννος νὰ ἐκδύσωσι τὸν Ἅγιον καὶ νὰ τὸν δέρωσι μὲ βούνευρα. Καλέσας δὲ τὴν Σύγκλητον ὅλην τῶν ἀρχόντων, λέγει πρὸς αὐτούς· «Ἐμάθατε ὅτι ὁ Παγχάριος, ὁ σακελλάριος καὶ σκρινιάριος τῆς βασιλείας ἔπεσεν εἰς τὴν θρησκείαν τῶν Γαλιλαίων; Εἴπατέ μοι λοιπόν, τί νὰ πράξω εἰς αὐτόν». Οἱ ἄρχοντες τότε ἀπεκρίθησαν· «Πρόσταξον, ὦ βασιλεῦ, νὰ γυμνωθῇ ὁ Παγχάριος ἐν μέσῳ τοῦ θεάτρου καὶ ἐκεῖ νὰ δέρεται, εἶτα δὲ ἀπόστειλον αὐτὸν εἰς τὴν Νικομήδειαν πρὸς τὸν ἐκεῖ ἄρχοντα, ἵνα ἐκεῖνος τιμωρήσῃ αὐτὸν καὶ μὴ γίνωμεν ἡμεῖς κοινωνοὶ τοῦ αἵματός του, ἀφ’ οὗ σοὶ ἦτο τοσοῦτον ἀγαπητός». Ἤρεσεν ἡ βουλὴ αὕτη εἰς τὸν βασιλέα, ἐπειδὴ ἠγάπα αὐτὸν καθ’ ὑπερβολὴν καὶ δὲν ἤθελε νὰ τὸν θανατώσῃ. Ὅθεν ὁδηγήσαντες τὸν Ἅγιον εἰς τὸ θέατρον ἔδειραν αὐτὸν δυνατά. Τότε ὁ βασιλεύς, παραδώσας τὸν Μάρτυρα εἰς τοὺς στρατιώτας, ἔστειλεν ἔγγραφον ἐπιστολὴν εἰς τὸν ἄρχοντα τῆς Νικομηδείας, διὰ τῆς ὁποίας τὸν διέτασσε νὰ τιμωρήσῃ τὸν Ἅγιον μὲ πολυώδυνον θάνατον.
Ἀφ’ οὗ δὲ ἔφθασεν ὁ Ἅγιος εἰς τὴν Νικομήδειαν καὶ ὡδηγήθη πρὸ τοῦ ἄρχοντος, ἠναγκάζετο παρ’ ἐκείνου νὰ ἀποκριθῇ. Ὅθεν ἀπεκρίθη, πρὸς αὐτόν, λέγων· «Ἰδού, ἐκ τῆς βασιλικῆς προσταγῆς ἐπληροφορήθης, ὅτι ἐγὼ εἶμαι Χριστιανός ποίησον λοιπὸν ἐπιμελῶς καὶ ἄνευ συστολῆς ὅ,τι φαίνεται εἰς σὲ εὔλογον». Ὁ ἄρχων εἶπε· «Πῶς εἶναι τὸ ὄνομά σου;». Καὶ ὁ Μάρτυς ἀπήντησε· «Παγχάριος μὲν εἶναι τὸ ὄνομά μου. Χριστιανὸς δὲ εἶμαι ἐκ προγόνων· ἐπειδὴ ὅμως ἐνικήθην ὑπὸ τῆς ἀπάτης τοῦ βασιλέως καὶ ἔγινα ὁμόφρων αὐτοῦ, κακῶς καὶ ἀνθήτως τοῦτο διαπράξας, διὰ τοῦτο τώρα, σὺν Θεῷ διορθωθεὶς ὑπὸ τῆς μητρός μου καὶ τῆς ἀδελφῆς μου, προσέτρεξα εἰς τὸν Χριστὸν καὶ Θεόν μου. Ὅθεν σπεύδω νὰ ἀποθάνω διὰ τὸ ὄνομά Του, ἵνα μὲ τὴν καλὴν ταύτην ὁμολογίαν καὶ τὸν θάνατόν μου, ἐξαλείψω τὴν ἄρνησιν, τὴν ὁποίαν κακῶς ἐποίησα». Ὁ ἄρχων εἶπε τότε· «Ἄφες αὐτὰ καὶ ἐκτέλεσον τὴν προσταγὴν τοῦ βασιλέως, μὴ θελήσῃς δὲ νὰ ἀπολεσθῇ τὸ μνημόσυνόν σου ἀπὸ τῆς γῆς, σύ, ὅστις εἶσαι τοσοῦτον εὔμορφος καὶ ὡραιότατος ἄνθρωπος». Ὁ Ἅγιος ἀπεκρίθη· «Ἡ ἀπώλεια αὕτη, περὶ τῆς ὁποίας ὁμιλεῖς, καὶ προσωρινὴ εἶναι καὶ ζωὴν αἰώνιον προξενεῖ εἰς ἐκείνους ὅσοι, διὰ τὴν ἀγάπην τοῦ Χριστοῦ, τὴν ὑπομείνωσι».
Τέλος πάντων, βλέπων ὁ ἄρχων τὸ ἀμετάθετον τῆς γνώμης τοῦ Μάρτυρος, ἔδωκε κατ’ αὐτοῦ τὴν τοῦ θανάτου ἀπόφασιν. Προσευχηθεὶς δὲ ὁ τοῦ Χριστοῦ Ἀθλητής, ἀπεκεφαλίσθη ἐν Νικομηδείᾳ καὶ οὕτως ἔλαβεν ὁ ἀοίδιμος τοῦ Μαρτυρίου τὸν στέφανον.
+++
