ΣΤΗΝ ΥΠΑΠΑΝΤΗ ΤΟΥ ΚΥΡΙΟΥ ΚΑΙ ΘΕΟΥ
ΚΑΙ ΣΩΤΗΡΟΣ ΗΜΩΝ ΙΗΣΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ
Ἑορτάζεται 2 Φεβρουαρίου


--


Τῼ Σαββάτῳ τούτῳ ὅπερ προηγεῖται τῆς κατὰ τὴν αὔριον τελουμένης μνήμης τῆς Δευτέρας τοῦ Κυρίου Παρουσίας, οἱ θειότατοι Πατέρες ἐθέσπισαν νὰ ἐπιτελῶμεν μνήμην ὅλων τῶν ἀπ’ αἰῶνος εὐσεβῶς τελευτησάντων ἀνθρώπων, ἀπὸ φιλανθρωπίαν εἰς τοῦτο κινούμενοι. Τοῦτο δὲ ἐθέσπισαν ἐπειδὴ μεταξὺ τῶν πολλῶν καὶ διαφόρων θανάτων, οἵτινες συμβαίνουν εἰς τοὺς ἀνθρώπους, ἴσως πολλοὶ πένητες καὶ ἄποροι δὲν ἠξιώθησαν τῶν ἐκκλησιαστικῶν ψαλμῳδιῶν καὶ μνημοσύνων. Διὰ τοῦτο οἱ θεῖοι Πατέρες διέταξαν, ὅπως ἡ μήτηρ ἡμῶν ἡ μία Ἁγία Καθολικὴ καὶ Ἀποστολικὴ Ὀρθόδοξος Ἐκκλησία κάμνῃ μνημόσυνα κοινὰ δι’ ὅλους, διὰ νὰ περιλαμβάνωνται μέσα εἰς τὰ κοινὰ αὐτὰ μνημόσυνα καὶ ὅσοι κατὰ μέρος δὲν ἔτυχον τῶν συνήθων μνημοσύνων, ἕνεκεν αἰτίας τινός [1].
Ταύτην τὴν περὶ τῶν μνημοσύνων διάταξιν ἔλαβον οἱ θεῖοι Πατέρες, κατὰ παράδοσιν, ἀπὸ τοὺς ἱεροὺς Ἀποστόλους. Ἐδίδασκον δὲ οὗτοι ὅτι τὰ ὑπὲρ τῶν κεκοιμημένων γενόμενα, μεγάλην εἰς αὐτοὺς προξενοῦσιν ὠφέλειαν. Ἐν πρώτοις λοιπόν, ἡ τοῦ Θεοῦ Ἐκκλησία ἐπιτελεῖ σήμερον τὰ κοινὰ μνημόσυνα, κατὰ τὸν τρόπον τοῦτον ὅπου εἴπομεν, κατὰ δεύτερον δέ, ἐπειδὴ κατὰ τὴν αὔριον Κυριακὴν ἐθέσπισαν τὴν ἀνάμνησιν τῆς Δευτέρας τοῦ Χριστοῦ παρουσίας, οὕτως ἁρμοδίως διώρισαν νὰ γίνωνται σήμερον ὅλων τῶν ψυχῶν τὰ μνημόσυνα, οὕτως ὥστε νὰ δεώμεθα καὶ ἡμεῖς καὶ νὰ παρακαλοῦμεν τὸν φοβερὸν καὶ ἀλάνθαστον Κριτὴν νὰ γένῃ ἵλεως πρὸς αὐτούς, δεικνύων πρὸς αὐτοὺς τὴν φυσικήν του συμπάθειαν, καὶ νὰ τοὺς κατατάξῃ, εἰς ἐκείνην τὴν τρυφήν, τὴν ὁποίαν ὁ ἴδιος ὑπέσχετο.
Εἶναι δὲ καὶ ἄλλος λόγος ἀκόμη διὰ τὸν ὁποῖον οἱ Ἅγιοι Πατέρες
ἐθέσπισαν τὰ σημερινὰ μνημόσυνα. Ἐπειδὴ δηλαδὴ εἶχον σκοπόν, εἰς τὴν
μεθεπομένην Κυριακὴν νὰ βάλουν καὶ τὴν ἐξορίαν τοῦ Ἀδάμ, τρόπον τινὰ
προεπινοοῦσιν, ὡς μίαν κατάπαυσιν καὶ τέλος ὅλων τῶν ἀνθρωπίνων μὲ τὴν
σημερινὴν κατάπαυσιν, διὰ νὰ ἀρχίσουν ἐκεῖθεν, ἤτοι ἀπὸ τὴν ἐξορίαν τοῦ
Ἀδάμ, ὡς ἀπὸ ἀρχήν. Ἐπειδὴ τὸ πλέον τελευταῖον ἀπὸ ὅλα τοῦ κόσμου τούτου
εἶναι ἡ ἐξέτασις τῶν ἰδικῶν μας πράξεων, ἥτις μέλλει νὰ γένῃ ἀπὸ τὸν
ἀδέκαστον Κριτήν. Ἐν Σαββάτῳ δὲ πάντοτε κοινῶς μνημονεύομεν τῶν ψυχῶν,
ἐπειδὴ τὸ Σάββατον, ὅπερ εἶναι ὄνομα Ἑβραϊκόν, ἑρμηνεύεται κατάπαυσις...

ΕΦΡΑΙΜ ὁ θαυμάσιος πατὴρ ἡμῶν ἦτο τὸ γένος Σύρος γεννηθείς, ὡς πιθανῶς εἰκάζεται, εἰς τὴν πόλιν Νίσιβιν τῆς Μεσοποταμίας ἐπὶ τῆς βασιλείας τοῦ Διοκλητιανοῦ περὶ τὸ τϛ΄ (306), ἐπὶ τοῦ ὁποίου οἱ γονεῖς αὐτοῦ, εὐσεβεῖς ὄντες Χριστιανοί, ὡμολόγησαν γενναίως τὴν εἰς τὸν Ἰησοῦν Χριστὸν πίστιν. Προσληφθεὶς ἐκ νεαρᾶς ἡλικίας ὑπὸ τοῦ Ἐπισκόπου τῆς πόλεως ταύτης Ἰακώβου ἀνετράφη ὑπ’ αὐτοῦ ἐπιμελῶς, διαγνώσαντος τὴν ἀγαθὴν φύσιν τοῦ παιδός. Ὢν δὲ ὁ Ὅσιος ἐκ νεότητος ἐνάρετος, ἔφευγε τὰς ἐπιβλαβεῖς ὁμιλίας τῶν συνομηλίκων του καὶ δὲν ἔχανε ποτὲ τὸν καιρόν του ἐπὶ ματαίῳ ἀλλ’ ἀνεγίγνωσκε καθ’ ἑκάστην τὰς ἱερὰς βίβλους τῶν Γραφῶν, μελετῶν καὶ σπουδάζων εἰς αὐτὰς ἀκατάπαυστα, εἰς τὰς ὁποίας ἠσθάνετο τόσην γλυκύτητα, ὥστε τοῦ ἥρμοζε τὸ ρητὸν τοῦ Προφήτου· «Ὡς γλυκέα τῷ λάρυγγί μου τὰ λόγια σου, ὑπὲρ μέλι τῷ στόματί μου» (Ψαλμ. ριη΄ (118), 103). Διὰ τοῦτο κατώρθωσεν ὅλας τὰς ἀρετὰς ὁ μακάριος, νηστείαν, λέγω, ἀγρυπνίαν, χαμευνίαν, χρηστότητα, ἀκτημοσύνην, πρᾳότητα καὶ τὰ τούτων συνακόλουθα· ἐξαιρέτως δὲ τὴν ἄσυλον ταπεινοφροσύνην, ἡ ὁποία θανατοῖ τοὺς δαίμονας. Ἔμαθε δὲ καὶ γράμματα καὶ ἔγινε σοφὸς διδάσκαλος, καθὼς εἰς τὰ θαυμάσια συγγράμματά του φαίνεται, μὲ τὰ ὁποῖα μᾶς διδάσκει καθ’ ὥραν ἕως τὴν σήμερον, νουθετῶν, παρακαλῶν, συμβουλεύων. Ὅθεν δι’ αὐτοῦ ὀρθοτομοῦμεν τὸν εὐσεβῆ λόγον τῆς πίστεως καὶ πρὸς τὴν ἀπόκτησιν τῆς ἀρετῆς ἐγειρόμεθα πρόθυμοι καὶ ἐξόχως πρὸς τὴν χριστομίμητον καὶ πολυτίμητον ἀγάπην πρὸς τὸν Θεὸν καὶ τὸν πλησίον, διὰ τὴν ὁποίαν ἔβαλλε τόσην σπουδὴν καὶ ἐπιμέλειαν ὁ θαυμάσιος καὶ τόσον τὴν ἀπέκτησεν, ὥστε ὅλοι τὸν ἐθαύμαζον.
Ἀκούσατε δὲ πῶς καὶ αὐτὸς ὁ ἴδιος, ὅταν ἦλθεν ἡ ὥρα νὰ ὑπάγῃ πρὸς τὸν ποθούμενον, τὸ ὡμολόγησεν, ὄχι διὰ κενοδοξίαν, ἀλλὰ πρὸς νουθεσίαν ἡμῶν ταῦτα λέγων· «Ποτέ μου εἰς ὅλην μου τὴν ζωὴν δὲν ὠλιγώρησα πρὸς Κύριον, οὔτε τινὰ ἐλοιδόρησα, οὔτε ἐξῆλθεν ἄφρων λόγος ἀπὸ τὸ στόμα μου, οὐδέ τινα κατηράσθην, οὔτε μετά τινος τῶν πιστῶν ἦλθον εἰς διενέξεις». Ταῦτα βεβαίως ὅλα εἶναι μεγάλα κατορθώματα καὶ ἐξαίσια· ἦτο δὲ καὶ τὸ δάκρυον εἰς τοὺς ὀφθαλμούς του πάντοτε, ὥστε εἰς ὅλην του τὴν ζωὴν ἔχυσε σχεδὸν ἕνα ποταμὸν σωτηριωδεστάτων δακρύων. Τὰ δάκρυα δὲ ἀκολουθοῦσαν στεναγμοὶ ἐκ βάθους καρδίας, ὡσὰν νὰ ἔβγαινε πῦρ ἀπὸ τὰ σπλάγχνα του, καθὼς ἠμπορεῖ νὰ πιστωθῇ ἕκαστος ἀπὸ τὰ κατανυκτικά του συγγράμματα, εἰς τὰ ὁποῖα διηγεῖται πολλάκις διὰ τὴν δευτέραν τοῦ Χριστοῦ παρουσίαν καὶ τὴν ἀδέκαστον κρίσιν τῆς φοβερᾶς ἐκείνης ἐτάσεως· καὶ τόσον τυπώνει εἰς τὰς διανοίας μας τὸν τρόμον τῆς φρικτῆς ἐκείνης ἡμέρας, ὥστε δειλιᾷ ὁ καθεὶς ἀναγιγνώσκων, πῶς ὠδύρετο ἐλεεινῶς ὁ δίκαιος, ὡς κατάκριτος [1]...