* * *

* * *
* * *

Translation



ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ:







ΑΡΧΕΙΟΘΗΚΗ ΙΣΤΟΛΟΓΙΟΥ ΚΑΙ ΑΛΛΕΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ ΣΤΟ ΚΑΤΩ ΜΕΡΟΣ ΤΗΣ ΣΕΛΙΔΟΣ


Δευτέρα, 28 Φεβρουαρίου 2011

Αφιέρωμα στον Άγιο Αυξέντιο (Μέρος Δβ΄, Γένεια - Μαλλιά Β΄)

--


ΑΦΙΕΡΩΜΑ ΣΤΟΝ ΑΓ. ΑΥΞΕΝΤΙΟ

(ΜΕΡΟΣ Δβ΄, ΓΕΝΕΙΑ-ΜΑΛΛΙΑ Β΄)



--

Κυριακή, 27 Φεβρουαρίου 2011

Δόγμα και εικόνα. Εκκλησία και τέχνη (Μ. Φώτιος), Μέρος Ζ΄

--

᾿Επὶ τῇ ἱερᾷ μνήμῃ τοῦ ῾Αγίου Πατρὸς ἡμῶν
Φωτίου τοῦ Μεγάλου
Πατριάρχου Κωνσταντινουπόλεως

(6η Φεβρουαρίου)


ΔΟΓΜΑ ΚΑΙ ΕΙΚΟΝΑ - ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΚΑΙ ΤΕΧΝΗ

Ο ΜΕΓΑΣ ΦΩΤΙΟΣ ΟΡΙΟΘΕΤΕΙ ΤΗ ΖΩΓΡΑΦΙΚΗ ΤΗΣ ΟΡΘΟΔΟΞΙΑΣ
ΑΠΟ ΤΗΝ ΜΕΤΑΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟ ΩΣ ΤΟΝ 20ό ΑΙΩΝΑ

(Μέρος Ζ ́)

...Μέσα από τις αναζητήσεις των νέων καιρών
η κατακόσμηση των Εκκλησιών ζωγραφικαίς ιστορίαις
και μουσουργικές ψηφίσιν, για να θυμηθούμε
τη Συνοδική Επιστολή των πατριαρχών της Ανατολής το 836,
οδηγείται στην οριστική της διευθέτηση.
Με κεντρικούς άξονες τη λατρεία και τη διδασκαλία
διαμορφώνεται προσεκτικά και σταθερά
το εικονογραφικό πρόγραμμα.
Και καθώς ο νέος μεταοικονομαχικός αρχιτεκτονικός τύπος
του εγγεγραμμένου σταυροειδούς προσφέρει την κάτοψή του
στην υπηρεσία της λατρείας, τις γραμμές και τις καμπύλες
στην ερμηνεία της τέχνης, η οποία και "σιγώσα διδάσκει",
και τις καμάρες του σταυρού με τον τρούλλο στην κορυφή
στη δογματική εξήγηση του Θεού που έγινε άνθρωπος,...

...η πίστη γίνεται πιο χειροπιαστή και οι ιδέες πιό κατανοητές
και προσιτές με τη βοήθεια των παραστάσεων,
των σκηνών και των Eικόνων, αυτό δηλαδή
που εκείνη η εποχή ονόμασε στηλογραφία.
Ο Nαός θεωρήθηκε μικρογραφία του Σύμπαντος,
ένας μικρόκοσμος κατ' εικόνα του Βασιλείου του Θεού,
και μέσα σ` αυτό "το μικρό Σύμπαν" ο ρόλος της Eικόνας
έγινε καθοριστικός για την ευρύτερη και ανετότερη
προσέγγιση του δόγματος. Αυτή είναι η ιστορική αλήθεια
όπως εκφράζεται καλλιτεχνικά στο μακρύ δρόμο
που πορεύεται η Παράδοση
...



Από το βιβλίο
ΜΕΤΑΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΖΩΓΡΑΦΙΚΗ
Αθανασίου Παλιούρα

--

Παρασκευή, 25 Φεβρουαρίου 2011

Η Εικόνα της μελλούσης κρίσεως αρχή της πνευματικής αναγέννησης ενός μεγάλου Αγίου

--

Η ΕΙΚΟΝΑ ΤΗΣ ΜΕΛΛΟΥΣΗΣ ΚΡΙΣΕΩΣ
ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗΣ
ΕΝΟΣ ΜΕΓΑΛΟΥ ΑΓΙΟΥ

(Απόσπασμα από τον Βίο του Αββά Δοσιθέου,
Μαθητού του Αββά Δωροθέου της Γάζης)


Μνήμη: 13η Αυγούστου


...Ο νέος αυτός (ο μετέπειτα Αββάς Δοσίθεος)
ανήκε
στην ακολουθία κάποιου στρατηλάτη
και ζούσε με πολλή άνεση και καλοπέραση
-πάντοτε βέβαια οι ακόλουθοι τέτοιων στρατηγών
ζουν μέσα σε ατμόσφαιρα τρυφηλής αμαρτωλότητας
και ματαιοδοξίας- και ουδέποτε είχε ακούσει λόγο Θεού.
Μερικοί όμως άνθρωποι του στρατηλάτη
του διηγήθηκαν σχετικά με την Αγία Πόλη, την Ιερουσαλήμ,
και του γεννήθηκε ή επιθυμία να πάει να γνωρίσει
τα μέρη εκείνα . Ζήτησε λοιπόν από το στρατηλάτη να τον στείλει
να επισκεφθεί τούς Αγίους Τόπους. Ο στρατηλάτης, επειδή
δεν ήθελε να τον λυπήσει, βρήκε έναν έμπιστο και καλό φίλο
του, πού πήγαινε ο' εκείνα τα μέρη και τού είπε :
«Κάνε μου τη χάρη και πάρε αυτόν τον νέο μαζί σου,
γιατί θέλει να γνωρίσει τούς Αγίους Τόπους».
Εκείνος , επειδή τον ανέλαβε με τη παράκληση του στρατηγού,
τον περιέβαλε με κάθε είδους τιμή ,
τού παρείχε κάθε είδους ανάπαυση και τον καλούσε να τρώει
στο οικογενειακό του τραπέζι.
Όταν λοιπόν έφτασαν στην Αγία Πόλη και προσκύνησαν
τούς Αγίους Τόπους, πήγαν και στη Γεθσημανή. Εκεί υπήρχε
μία Εικόνα πού παρουσίαζε την κόλαση.
Καθώς στεκόταν ό νέος και παρατηρούσε την παράσταση
γεμάτος έκπληξη , βλέπει μία σεμνή γυναίκα
με πορφυρένια ρούχα να στέκεται κοντά του
και να του δείχνει χωριστά τον καθένα απ' εκείνους πού κολάζονταν
και του έλεγε και μερικά άλλα σαν δικές Της νουθεσίες.


Ο νέος καθώς την άκουγε έμεινε άναυδος και κατάπληκτος.
Γιατί, όπως είπα, ουδέποτε είχε ακούσει λόγο Θεού, ή κάτι
για
την Κρίση. Της λέει λοιπόν: «Κυρία, τί πρέπει να κάνει κανείς
γιά
ν' αποφύγει αυτές τις τιμωρίες»; Και Εκείνη του απάντησε και
του είπε «Να νηστεύεις, να μην τρως κρέας, να προσεύχεσαι
αδιάλειπτα και θα γλυτώσεις απ' αυτές τις τιμωρίες».
Αφού δε του έδωσε τις τρείς αυτές εντολές,
δεν ξαναφάνηκε μπροστά του, αλλά έγινε άφαντη.


Από τότε λοιπόν ό νέος ήταν γεμάτος κατάνυξη και τηρούσε
τις τρείς εντολές πού του έδωσε Εκείνη η γυναίκα.

Ο φίλος όμως του στρατηλάτη, βλέποντάς τον να νηστεύει
και να μην τρώει κρέας, στενοχωριόταν για το πως θα το δικαιολογήσει
στο στρατηλάτη, επειδή ήξερε ότι ό στρατηλάτης
τον αγαπούσε
και τον φρόντιζε πολύ. Οι δε στρατιώτες πού
ήταν μαζί του,
όταν είδαν την συμπεριφορά του αυτή του είπαν:

«Παιδί μου, αυτά πού κάνεις δεν είναι καμώματα ανθρώπου
πού θέλει να ζει στον κόσμο. Αν θέλεις να ζήσεις μ' αυτό τον τρόπο,
πήγαινε σε Μοναστήρι να σώσεις και την ψυχή σου»...

--

Δόγμα και εικόνα. Εκκλησία και τέχνη (Μ. Φώτιος), Μέρος ΣΤ΄ Κλήσι

--

᾿Επὶ τῇ ἱερᾷ μνήμῃ τοῦ ῾Αγίου Πατρὸς ἡμῶν
Φωτίου τοῦ Μεγάλου
Πατριάρχου Κωνσταντινουπόλεως

(6η Φεβρουαρίου)


ΔΟΓΜΑ ΚΑΙ ΕΙΚΟΝΑ - ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΚΑΙ ΤΕΧΝΗ

Ο ΜΕΓΑΣ ΦΩΤΙΟΣ ΟΡΙΟΘΕΤΕΙ ΤΗ ΖΩΓΡΑΦΙΚΗ ΤΗΣ ΟΡΘΟΔΟΞΙΑΣ
ΑΠΟ ΤΗΝ ΜΕΤΑΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟ ΩΣ ΤΟΝ 20ό ΑΙΩΝΑ

(Μέρος ΣΤ ́)

...Αλλά ποιές είναι εκείνες οι δυνάμεις που φώλιασαν
στην ισχυρή προσωπικότητα του Φωτίου
και του έδωσαν την έμπνευση και τη δυνατότητα
να οριοθετήσει και καταγράψει τις καλλιτεχνικές καταβολάδες
της ως τότε εκκλησιαστικής Παράδοσης;



Με ποιά χαρίσματα και με πόσο κύρος άρχισε
να περιχαρακώνει τα νέα σύνορα,
να επισημαίνει τις ανάγκες της λατρείας
μέσα από την χρωματική έκφραση
και την αισθητική καταξίωση και να οργανώνει
με πυρετώδη ρυθμό την εικονογραφική πράξη των Ναών,
αυτήν που αργότερα η έρευνα ονόμασε
"εικονογραφικό πρόγραμμα";
...




Από το βιβλίο
ΜΕΤΑΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΖΩΓΡΑΦΙΚΗ
Αθανασίου Παλιούρα

--

Τετάρτη, 23 Φεβρουαρίου 2011

Η Αγία Θεοδώρα η Αυγούστα, Η Στερεώσασα την Ορθοδοξίαν

--

Μνήμη: 11η Φεβρουαρίου


...Το 842 μ.Χ. ο αυτοκράτορας Θεόφιλος αρρώστησε βαριά από δυσεντερία,
τόσο που παραμορφώθηκε το στόμα του και ο λάρυγγάς του είχε βγει έξω.
Σε όραμά της η αυτοκράτειρα Θεοδώρα είδε, την άχραντο Θεοτόκο
με το θείο βρέφος αγκαλιά, περιστοιχισμένη με λαμπροφορεμένους Αγγέλους,
οι οποίοι έδερναν το Θεόφιλο ανελέητα. Καθώς ξύπνησε άκουσε το σύζυγο της
να λέει αναστενά-ζοντας, ‘‘Αλίμονό σε μένα τον άθλιο και δυστυχή.
Για τις αγίες Εικόνες με κτυπάνε.’’. Η Θεοδώρα παρακαλούσε θερμά
την Εικόνα του Χριστού που είχε βγάλει από τα σεντούκια, να τον λυπηθεί.
Ξαφνικά ο Θεόφιλος άρπαξε και καταφιλούσε μια Εικόνα,
που σαν εγκόλπιο είχε κρεμασμένη ένας από τους παρευρισκομένους.
Το θαύμα έγινε και το στόμα και ο λάρυγγάς του
επανήλθαν στη φυσιολογική τους κατάσταση.
Μετά το θάνατο του συζύγου της το 842, ανέβηκε στο θρόνο
ο ανήλικος υιός της Μιχαήλ σε ηλικία τριών ετών.
Η Αυγούστα, ως επίτροπος του υιού της συγκρότησε και επικύρωσε
τα πρακτικά της Ζ΄ Οικουμενικής Συνόδου της Νίκαιας (787),
κατέβασε από τον πατριαρχικό θρόνο τον εικονομάχο Ιωάννη,
τον έβδομο και ανέβασε το Άγιο και Ομολογητή Μεθόδιο...


Διαβᾶστε ἐδῶ ὁλόκληρο τὸν σύντομο Βίο τῆς Ἁγίας

Τρίτη, 22 Φεβρουαρίου 2011

Αφιέρωμα στον Άγιο Αυξέντιο (Μέρος Δ΄, Γένεια - Μαλλιά Α΄)

--


ΑΦΙΕΡΩΜΑ ΣΤΟΝ ΑΓ. ΑΥΞΕΝΤΙΟ

(ΜΕΡΟΣ Δ΄, ΓΕΝΕΙΑ-ΜΑΛΛΙΑ Α΄)



--

Δόγμα και εικόνα. Εκκλησία και τέχνη (Μ. Φώτιος), Μέρος Ε΄

--

᾿Επὶ τῇ ἱερᾷ μνήμῃ τοῦ ῾Αγίου Πατρὸς ἡμῶν
Φωτίου τοῦ Μεγάλου
Πατριάρχου Κωνσταντινουπόλεως

(6η Φεβρουαρίου)


ΔΟΓΜΑ ΚΑΙ ΕΙΚΟΝΑ - ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΚΑΙ ΤΕΧΝΗ

Ο ΜΕΓΑΣ ΦΩΤΙΟΣ ΟΡΙΟΘΕΤΕΙ ΤΗ ΖΩΓΡΑΦΙΚΗ ΤΗΣ ΟΡΘΟΔΟΞΙΑΣ
ΑΠΟ ΤΗΝ ΜΕΤΑΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟ ΩΣ ΤΟΝ 20ό ΑΙΩΝΑ

(Μέρος Ε ́)

...Το ενδιαφέρον του Μεγάλου Φωτίου για τις Εικόνες είναι τριπλό:

1. Η θεολογική ανάπτυξη, στήριξη και υποστήριξη της ιερή υπόθεσης
της προσκύνησης των Εικόνων. Γι` αυτό συνέχεια στα έργα του,
στις επιστολές του, στις ομιλίες του, στη συλλογή των μικρών
θεολογικών πραγματιών με τον τίτλο Αμφιλόχια, επανέρχεται
στο προσφιλές του θέμα και ερμηνεύοντας τις αποφάσεις
της Ζ΄ Οικουμενικής Συνόδου, στερεώνει και επανοικοδομεί
τις Ορθόδοξες Πατερικές θέσεις· "διότι το θέμα των Εικόνων
δεν ήτο δι` αυτόν, όπως άλλωστε και διά τους παλαιότερους
μεγάλους θεωρητικούς αντιπάλους των εικονομάχων,
θέμα απλώς θεωρητικόν,
αλλά ήτο συνυφασμένον
με αυτήν ταύτην την χριστιανικήν διδασκαλίαν.
Διότι εάν πράγματι ο "λόγος εγένετο σάρξ", αν πράγματι ο Θεός
εγένετο άνθρωπος,
τότε η δι` Εικόνων παράστασις του βίου Του
είναι εφικτή και θεμιτή. Είναι μάλιστα και αναγκαία,
διότι ουτω ο πιστός έχει πάντοτε ενώπιόν του
αισθητήν την μορφήν του εναθρωπισθέντος Θεού",
θα σημειώσει επιγραμματικά ο Λαούρδας.



2. Η επανιστόρηση όλων των ναών που παρέμειναν απογυμνωμένοι
μετά την εικονομαχική λαίλαπα. Οι καταστροφές των ψηφιδωτών
και των τοιχογραφιών σε όλη την Κωνσταντινούπολη είχαν καθολικό χαρακτήρα
και ο Φώτιος εργάσθηκε με ζήλο για να ξεκινήσει μια νέα σταυροφορία
διακόσμησης των κατεστραμμένων εσωτερικών των μνημείων.
Βρισκόμαστε μόλις δεκαπέντε χρόνια μετά τον επίσημο τερματισμό
της Εικονομαχίας και ο νέος Πατριάρχης (που πρέπει να ήταν τότε
μόλις 35 περίπου ετών) αρχίζει το μέγα έργο της επανιστόρησης των Ναών,
των καθολικών των Μοναστηριών και των αυτοκρατορικών Εκκλησιών.
Είχε φροντίσει για τα συνεργεία των καλλιτεχνών.
Από τον υπ` αριθμ. 7 κανόνα της Συνόδου του 869-870
που κατεδίκασε τον Φώτιο πληροφορούμαστε
για πλήθος ζωγράφους και ψηφοθέτες που τον περιστοίχιζαν
και για τους οποίους αναφέρεται ότι τας αγίας και σεπτάς εικόνας
αναστηλούν και εικονογραφείν
εν τοις ιεροίς ναοίς και εργαζόμενοι
προς ζωγραφικήν αγίων εικόνων εν εκκλησία.




3. Ο σχεδιασμός οργανωμένων εικονογραφικών προγραμμάτων,
που θα αποτελούσαν πρότυπο, οδηγό και "πιλότο" για τους καλλιτέχνες
όχι μόνο στην αφετηριακή μεταεικονομαχική εποχή του,
αλλά θα εδραιώνονταν στη συνείδηδη του εκκλησιαστικού πληρώματος
και με τη δογματική τους θεμελίωση και την λατρευτική τους ερμηνεία
θα αποκτούσαν διαχρονική σημασία και αξία μέσα στους αιώνες.
Όπως κι έγινε, ως την εποχή μας...




Από το βιβλίο
ΜΕΤΑΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΖΩΓΡΑΦΙΚΗ
Αθανασίου Παλιούρα

Δευτέρα, 21 Φεβρουαρίου 2011

Δόγμα και εικόνα. Εκκλησία και τέχνη (Μ. Φώτιος), Μέρος Δ΄

--

᾿Επὶ τῇ ἱερᾷ μνήμῃ τοῦ ῾Αγίου Πατρὸς ἡμῶν
Φωτίου τοῦ Μεγάλου
Πατριάρχου Κωνσταντινουπόλεως

(6η Φεβρουαρίου)


ΔΟΓΜΑ ΚΑΙ ΕΙΚΟΝΑ - ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΚΑΙ ΤΕΧΝΗ

Ο ΜΕΓΑΣ ΦΩΤΙΟΣ ΟΡΙΟΘΕΤΕΙ ΤΗ ΖΩΓΡΑΦΙΚΗ ΤΗΣ ΟΡΘΟΔΟΞΙΑΣ
ΑΠΟ ΤΗΝ ΜΕΤΑΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟ ΩΣ ΤΟΝ 20ό ΑΙΩΝΑ

(Μέρος Δ ́)

...Μελετώντας προσεκτικά όλα αυτά ο σημερινός ιστορικός της τέχνης
διαπιστώνει όχι χωρίς έκπληξη και θαυμασμό
την άρτια καλλιτεχνική ενημέρωση του Πατρός,
την ακρίβεια της περιγραφής, την κατάταξη των εικονογραφικών κύκλων
που επιχειρεί, τη σωστή αποτίμηση του ύφους των παραστάσεων,
τη διαχρονική αξία της τέχνης, την οποία τοποθετεί
στην υπηρεσία της λατρείας και της διδασκαλίας,
την σφαιρική αντίληψη του εικονογραφικού προγράμματος.


Αν υπήρχε η σύγχρονη ορολογία και το αντίστοιχο γλωσσικό ύφος,
μπορούσε να ισχυρισθεί κανείς, ότι πρόκειται
για σημερινό
άριστο γνώστη της επιστήμης του,
με εύστοχες επισημάνσεις
στο έργο του και βαθειά καλλιτεχνική παιδεία...

Από το βιβλίο
ΜΕΤΑΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΖΩΓΡΑΦΙΚΗ
Αθανασίου Παλιούρα

Σάββατο, 19 Φεβρουαρίου 2011

Ο Άγιος Φώτιος ο Μέγας

--

Μνήμη: 6η Φεβρουαρίου


Ἀπολυτίκιον. Ἦχος δ΄.

Ὡς τῶν ἀποστόλων ὁμότροπος καὶ τῆς οἰκουμένης διδάσκαλος,
τῷ
Δεσπότῃ τῶν ὅλων ἱκέτευε, Φώτιε, εἰρήνην τῇ οἰκουμένῃ
δωρήσασθαι, καὶ ταῖς ψυχαῖς ἡμῶν τὸ μέγα ἔλεος.


...Η αληθινή Χριστιανική ζωή είναι η γέφυρα
που συνδέει τον ουρανό με την γη, η συνεχής πηδαλιούχηση
του πορθμείου εκείνου, το οποίο, όπως λέγει ο ιερός Φώτιος,
έρχεται από τον ουρανό και «διαπορθμεύει ημίν
την εκείθεν αγαθοειδή καιθείαν ευμένειαν» και Χάρη.
Αυτό ακριβώς είναι το αληθινό ήθος της Ορθοδοξίας:
η αναγέννηση, ένωση, μετοχή και κοινωνία
με τον Χριστό διά του Αγίου Πνεύματος.

Το Ορθόδοξο, λοιπόν, ήθος, που είναι η κοινωνία
του προσώπου με τον Θεό Πατέρα εν Χριστώ διά του Αγίου Πνεύματος,
και ο αγιασμός του όλου ανθρώπου στην οδό της θεώσεως,
αρχίζει να υπάρχει μόνο όταν έχουμε ως προϋπόθεση
την ορθή πίστη, την ορθοδοξία.
Γι αυτό ουδέποτε ο Άγιος ανέχθηκε οποιαδήποτε
παρασιώπηση ή παραφθορά της αλήθειας...


Διαβᾶστε ἐδῶ ὁλόκληρο τὸν Βίο τοῦ Ἁγίου
καὶ
ἐδῶ μία συγκλονιστική ὁμιλία μὲ θέμα τὸν Ἅγιο

Δόγμα και εικόνα. Εκκλησία και τέχνη (Μ. Φώτιος), Μέρος Γ΄

--

᾿Επὶ τῇ ἱερᾷ μνήμῃ τοῦ ῾Αγίου Πατρὸς ἡμῶν
Φωτίου τοῦ Μεγάλου
Πατριάρχου Κωνσταντινουπόλεως

(6η Φεβρουαρίου)


ΔΟΓΜΑ ΚΑΙ ΕΙΚΟΝΑ - ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΚΑΙ ΤΕΧΝΗ

Ο ΜΕΓΑΣ ΦΩΤΙΟΣ ΟΡΙΟΘΕΤΕΙ ΤΗ ΖΩΓΡΑΦΙΚΗ ΤΗΣ ΟΡΘΟΔΟΞΙΑΣ
ΑΠΟ ΤΗΝ ΜΕΤΑΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟ ΩΣ ΤΟΝ 20ό ΑΙΩΝΑ

(Μέρος Γ ́)

...Εντυπωσιάζει σήμερα η σαφήνεια της περιγραφής
και η ακρίβεια (του Μεγάλου Φωτίου).
Παίρνουμε για παράδειγμα την γλαφυρή του ομιλία
στα εγκαίνια ναού της Θεοτόκου μέσα στα ανάκτορα.
Περιγράφει με θαυμαστό τρόπο τα λευκά μαρμαροθετήματα
του προαυλίου που αφήνουν κατάπληκτο τον επισκέπτη
και διερωτάται ρητορικά μήπως ο καλλιτέχνης είναι ο Φειδίας
ή ο Παράσιος, ο Πραξιτέλης ή ο Ζεύξις...
Θαμπώνεται μπαίνοντας στο εσωτερικό από τον χρυσό
και τον άργυρο, τις έγχρωμες ορθομαρμαρώσεις και τα ψηφιδωτά,
τα διακοσμημένα κιονόκρανα,τη χρυσοποίκιλτη Αγία Τράπεζα,
τα περίστωα και τις κιονοστοιχίες.
Εντυπωσιάζεται και θαυμάζει τα μωσαϊκά του δαπέδου,
που διακοσμούνται με θέματα από το ζωικό και φυτικό βασίλειο
και με σχήματα γεωμετρικά.




Αλλά τη μεγαλύτερη προσοχή ελκύει το ψηφιδωτό
με τον παντοκράτορα Χριστό στην οροφή που τη γην εφορά
καθώς δορυφορείται από πλήθος ιπτάμενων Αγγέλων.
Ο ανώνυμος γραφεύς, δηλαδή ο καλλιτέχνης επαινείται σε τέτοιο σημείο,
ώστε να θεωρείται πως με τα σχήματα και τα χρώματα
εγγίζει τα όρια του ανυπέρβλητου δημιουργού.
Είναι εξαιρετική η επιγραμματική περιγραφή της Θεοτόκου
στο τεταρτοσφαίριο της αψίδας του Ιερού:



Με τα χέρια υψωμένα στον τύπο της Βλαχερνίτισσας
τας αχράντους χείρας υπέρ ημών εξαπλούσης...
Όλο τον κύριο ναό κατακοσμεί χορός Μαρτύρων
και Αποστόλων, Προφητών και Πατριαρχών.
Σημειώνει μέσα σ`ένα κλίμα θαυμασμού ότι ο Ναός αυτός
συγκεντρώνει κάλλος και πολυτέλεια,ομορφιά και πνεύμα,
τελειότητα και δεξιότητα καλλιτεχνική.
Γιατί είναι ένας ξεχωριστός Ναός κάλλιστος και ωραιότατος
που νικά νόμους εκφράσεως


Από το βιβλίο
ΜΕΤΑΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΖΩΓΡΑΦΙΚΗ
Αθανασίου Παλιούρα

Παρασκευή, 18 Φεβρουαρίου 2011

Δόγμα και εικόνα. Εκκλησία και τέχνη (Μ. Φώτιος), Μέρος Β΄

--

᾿Επὶ τῇ ἱερᾷ μνήμῃ τοῦ ῾Αγίου Πατρὸς ἡμῶν
Φωτίου τοῦ Μεγάλου
Πατριάρχου Κωνσταντινουπόλεως

(6η Φεβρουαρίου)


ΔΟΓΜΑ ΚΑΙ ΕΙΚΟΝΑ - ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΚΑΙ ΤΕΧΝΗ

Ο ΜΕΓΑΣ ΦΩΤΙΟΣ ΟΡΙΟΘΕΤΕΙ ΤΗ ΖΩΓΡΑΦΙΚΗ ΤΗΣ ΟΡΘΟΔΟΞΙΑΣ
ΑΠΟ ΤΗΝ ΜΕΤΑΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟ ΩΣ ΤΟΝ 20ό ΑΙΩΝΑ

(Μέρος Β ́)

...τί μπορεί να προσφέρει μόνος του
στην ιερή υπόθεση των εικόνων ένας άνθρωπος,

όσο ενημερωμένος και ειδικός και αν είναι,
όπως συμβαίνει με την περίπτωση
του Μεγάλου Φωτίου,
στον οποίο και αναφερόμαστε;


Ωστόσο σ` αυτή την ένσταση οφείλουμε ευθύς αμέσως
αντιπαρατάξουμε
την ιστορική αρχή σύμφωνα με την οποία
οι νόμοι και οι κανόνες
χρειάζονται ερμηνεία και ανάλυση
και οι αποφάσεις δικαιώνονται
τότε μόνον όταν έχουν συνέχεια
και συνέπεια και όμόφωνη την αποδοχή τους
από την κοινή συνείδηση της Εκκλησίας μέσα στο χρόνο. Μέσα από τους λόγους και τις επιστολές του
ο Φώτιος συχνά οδηγήθηκε
στην ανάγκη να περιγράψει
και να αναλύσει, να διηγηθεί και να επαινέσει,
να σηματοδοτήσει
την παρουσίαση ενός νέου δημιουργικού έργου,

είτε αυτό ήταν ναός είτε λατρευτική εικόνα.
..


Μονή της Χώρας, Κωνσταντινούπολη



Από το βιβλίο
ΜΕΤΑΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΖΩΓΡΑΦΙΚΗ
Αθανασίου Παλιούρα

Τετάρτη, 16 Φεβρουαρίου 2011

Δόγμα και εικόνα. Εκκλησία και τέχνη (Μ. Φώτιος) Μέρος Α΄

--

᾿Επὶ τῇ ἱερᾷ μνήμῃ τοῦ ῾Αγίου Πατρὸς ἡμῶν
Φωτίου τοῦ Μεγάλου
Πατριάρχου Κωνσταντινουπόλεως

(6η Φεβρουαρίου)


ΔΟΓΜΑ ΚΑΙ ΕΙΚΟΝΑ - ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΚΑΙ ΤΕΧΝΗ

Ο ΜΕΓΑΣ ΦΩΤΙΟΣ ΟΡΙΟΘΕΤΕΙ ΤΗ ΖΩΓΡΑΦΙΚΗ ΤΗΣ ΟΡΘΟΔΟΞΙΑΣ
ΑΠΟ ΤΗΝ ΜΕΤΑΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟ ΩΣ ΤΟΝ 20ό ΑΙΩΝΑ

(Μέρος Α ́)

Όταν η Εκκλησία περνάει τσακισμένη, αλλά θριαμβευτικά
τις Συμπληγάδες
της Εικονομαχίας, όταν η αυτοκρατορία
βγαίνει τελικά ενισχυμένη
μέσα από τον σπαραγμό και τη διάλυση
που επιχείρησαν οι Εικονομάχοι,
όταν συμφέροντα και όνειρα
θυσιάζονται στο βωμό της αλήθειας,
όταν νέοι μάρτυρες με κορυφαίους
την Θεοδοσία και το Στέφανο το Νέο,
ποτίζουν με το αίμα τους
τις ρίζες του βαθύσκιωτου δένδρου της Ορθοδοξίας,...



...όταν ιδιαίτερα η Ζ' Οικουμενική Σύνοδος θεσπίζει
με τις αποφάσεις της όρους
και κανόνες λειτουργίας
και αρμονικής ένταξης της τέχνης μέσα στη λατρεία,
τί μπορεί να προσφέρει μόνος του στην ιερή υπόθεση
των Εικόνων ένας άνθρωπος,
όσο ενημερωμένος και ειδικός
και αν είναι, όπως συμβαίνει με την περίπτωση

του Μεγάλου Φωτίου, στον οποίο και αναφερόμαστε;...

Από το βιβλίο
ΜΕΤΑΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΖΩΓΡΑΦΙΚΗ
Αθανασίου Παλιούρα

Τρίτη, 15 Φεβρουαρίου 2011

Συγκλονιστικό θαύμα «Τίς Θεὸς μέγας, ὡς ὁ Θεὸς ἡμών»


--

ΣΥΓΚΛΟΝΙΣΤΙΚΟ ΘΑΥΜΑ

«Τίς Θεὸς μέγας, ὡς ὁ Θεὸς ἡμών»




--

Πέμπτη, 10 Φεβρουαρίου 2011

Πατερικά αποφθέγματα (Οσίων Ισαάκ και Εφραίμ των Σύρων)

~~


Ἐπὶ τῇ Μνήμῃ τῶν Ὁσίων Πατέρων ἡμῶν
Ἰσαάκ καὶ Ἐφραὶμ τῶν Σύρων
(28η Ἰανουαρίου)



Ὁσίου Ἰσαὰκ τοῦ Σύρου

«Πάσῃ ἀνέσει ἔπεται ταλαιπωρία καὶ πάσῃ διὰ Θεὸν ταλαιπωρίᾳ,
ἄνεσις ἀκολουθεῖ
...»

* * *

«Ἐν σώματι φιληδόνῳ ἡ γνῶσις τοῦ Θεοῦ οὐκ οἰκεῖ.
Καὶ ὁ ἀγαπῶν τὸ ἴδιον σῶμα,
τῆς τοῦ Θεοῦ Χάριτος οὐκ ἐπιτεύξεται
...»

* * *

«Τίμιαι ἐναντίον Κυρίου αἱ θλίψεις αἱ ὑπὲρ Αὐτοῦ καὶ δι' Αὐτόν,
ὑπὲρ πᾶσαν εὐχὴν καὶ θυσίαν...
...Ἐκάστην ἀρετὴν χωρὶς κόπου σωματικοῦ γινομένην,
ὡς ἔκτρωμα ἄψυχον ἡγοῦ (νὰ τὴν θεωρῆς)...»


(Λόγοι ΝΕ΄ καὶ ΝϚ΄)






Ὁσίου Ἐφραὶμ τοῦ Σύρου

«Ἐν καιρ πειρασμοῦ ἀποφαίνεται ἡ δοκιμὴ (ἡ ἀξία) τοῦ πιστοῦ·
οὐ δεῖ ἐκακεῖν (ἀθυμεῖν) ἐν καιρ τοῦ πειρασμοῦ,
ἀλλὰ νήφειν (νὰ εἶναι προσεκτικοὶ) ἐν προσευχαῖς καὶ εὐποιΐαις...»

* * *

«Ἀγαπητέ, ἐὰν πνεῦμα ἀκηδίας ἐνοχλήσῃ σε, μὴ κατάπιπτε,
ἀλλὰ δεήθητι τοῦ Κυρίου καὶ παρέξει σοι τὴν μακροθυμίαν
...»

(Ἔργα τ. Β΄, σελ. 325-327)


--

Τρίτη, 8 Φεβρουαρίου 2011

Ο Άγιος Θεόδωρος ο Στουδίτης

Ἀνακομιδή: 26η Ἰανουαρίου


Στιχηρὰ προσόμοια Ἑσπερινοῦ

Ἦχος α΄. Τῶν οὐρανίων Ταγμάτων.

Τὸν ἀρχηγέτην Στουδίου, δεῦτε ὑμνήσωμεν,
καὶ τῶν σεπτῶν Εἰκόνων, τὸν προστάτην τὸν θεῖον·
ὄντως ἀνεδείχθη δῶρον Θεοῦ, δογματίσας σαφέστατα·
ἡ τῶν Εἰκόνων προσκύνησις καὶ τιμή,
διαβαίνει εἰς πρωτότυπον.

* * *

Τιμᾶν Εἰκόνα Δεσπότου, καὶ Θεομήτορος,
καὶ πάντων τῶν Ἁγίων, διεσάλπισας πάτερ,
πᾶσιν Ὀρθοδόξοις διδοὺς τὴν χαράν,
ὦ Θεόδωρε πάνσοφε,
καὶ Παραδόσεων ὤφθης φύλαξ στερρός,
καὶ δογμάτων περιτείχισμα.

* * *

Τὸ κατ' εἰκόνα καθάρας, σεπτὲ Θεόδωρε,
Εἰκόνων τῶν Ἁγίων, Θεῖος πρόμαχος ὤφθης,
δαίμονος ἐκλύσας πᾶσαν ἰσχύν,
Παρακλήτου τῇ Χάριτι,
καὶ τῶν σεπτῶν διδαχῶν σου θείαις ροαῖς,
πλάνης φλόγας ἐναπέσβεσας.


--

Δευτέρα, 7 Φεβρουαρίου 2011

Άγιοι Ρώσοι Νεομάρτυρες

--
᾿Επὶ τῇ ἱερᾷ μνήμῃ τοῦ Μαρτυρίου τῆς Βασιλικῆς Οἰκογενείας († 4.7.1918)

ΟΙ ΡΩΣΟΙ ΑΓΙΟΙ ΝΕΟΜΑΡΤΥΡΕΣ
ΚΑΙ Ο ΤΣΑΡΟΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ Βʹ


Ἐορτάζονται τὴν 25η Ἰανουαρίου


ΕΙΝΑΙ πολὺ λυπηρὸ τὸ ὅτι ᾿Ορθόδοξοι ῞Ελληνες,
μάλιστα δὲ θεολόγοι καὶ θεολογοῦντες,
ἀδυνατοῦν νὰ ἐμβαθύνουν στὰ τρομακτικὰ γεγονότα
τῆς Ρωσικῆς ᾿Επαναστάσεως (1917).
῾Η χριστιανικὴ θεώρησις τῆς ῾Ιστορίας παραδόξως ἀγνοεῖται,
τὰ δὲ φρικτὰ ἐγκλήματα ἐκείνης τῆς περιόδου παρουσιάζονται
ὡς μία ἁπλῆ δίωξι τῶν Ρώσων «εὐγενῶν»
καὶ κατάλυσι τοῦ ρωσικοῦ φεουδαλισμοῦ!...



...῾Ο ἴδιος ὁ Τσάρος Νικόλαος Βʹ,
ὡς καὶ ὅλη ἡ Βασιλικὴ Οἰκογένεια,
συναριθμεῖται στοὺς Μάρτυρας, διότι ἐσφαγιάσθη ἀγρίως,
ἀκριβῶς ἐπειδὴ ἦταν ὁ ᾿Ορθόδοξος Μονάρχης,
ὁ «Χριστὸς Κυρίου», ὁ βαθύτατα εὐσεβὴς καὶ πρᾶος Αὐτοκράτωρ,
πιστὸ τέκνο τῆς ᾿Εκκλησίας, ἐγνωσμένης ἀρετῆς,
συμπαθέστατος στὸν Λαὸ τοῦ Θεοῦ
καὶ μισητὸς στοὺς ἀθέους...


Διαβᾶστε τὴν συγκλονιστικὴ Μελέτη σὲ ἑπτὰ συνέχειες:

Μέρος Α΄

Μέρος Β΄

Μέρος Γ΄

Μέρος Δ΄

Μέρος Ε΄

Μέρος ΣΤ΄


Μέρος Ζ΄

Μέρος Η΄


--



Άγιος Δημήτριος ο Σκευοφύλακας

--

25η Ιανουαρίου

Μνήμη του Οσίου Πατρός ημών

ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ

του Σκευοφύλακος


Σκευοφύλαξ και νοτάριος της Μεγάλης Εκκλησίας,
o Άγιος Δημήτριος, έλαβε μέρος
στήν Αγία Έβδομη Οικουμενική Σύνοδο
στήν Νίκαια, το 787, όπου και ανέγνωσε δημοσίως
τις μαρτυρίες της Αγίας Γραφής
καί των Αγίων Πατέρων σχετικά
με την τιμή των Αγίων Εικόνων.

--


Ο Άγιος Γρηγόριος ο Θεολόγος

--

Ο ΑΓΙΟΣ ΓΡΗΓΟΡΙΟΣ Ο ΘΕΟΛΟΓΟΣ

Μνήμη: 25η Ἰανουαρίου


Ἀπολυτίκιον. Ἦχος πλ. α΄.

«Ὁ ποιμενικὸς αὐλὸς τῆς θεολογίας σου,
τὰς τῶν ρητόρων ἐνίκησε σάλπιγγας·
ὡς γὰρ τὰ βάθη τοῦ Πνεύματος ἐκζητήσαντι,
καί τὰ κάλλη τοῦ φθέγματος προσετέθη σοι.
Ἀλλὰ πρέσβευε Χριστῷ τῷ Θεῷ,
Πάτερ Γρηγόριε, σωθῆναι τὰς ψυχὰς ἡμῶν»






--

Σάββατο, 5 Φεβρουαρίου 2011

Αφιέρωμα στον Άγιο Αυξέντιο (Μέρος Γ΄, Σαρκώμτα Α΄)

--


ΑΦΙΕΡΩΜΑ ΣΤΟΝ ΑΓ. ΑΥΞΕΝΤΙΟ

(ΜΕΡΟΣ Γ΄, ΣΑΡΚΩΜΑΤΑ Α΄)



--

Πέμπτη, 3 Φεβρουαρίου 2011